Blogs in coronatijd

 

BLOGS KERKEN IN TIJDEN VAN CORONA

Hans Tissink

 

 

Woensdag 9 december 2020

SCHAAKMAT

 

Tijdens een pijnlijke ziekte verging mij helaas ook nog eens alle lust om een boek te lezen. Ik gaf me daarom maar over aan het kijken van films. Zo stuitte ik op Netflixserie ‘The Queen’s Gambit’, die me mateloos fascineerde. Deze miniserie gaat over Beth Harmon. Zij leert als jong weeskind op het internaat schaken van de conciërge. Beth ontwikkelt zich tot een geniale schaakspeler. Zij wint het ene kampioenschap na het andere. En dat in een mannenwereld in de jaren zestig. De filmserie bevat het nodige aan dramatiek en tragiek, maar laat ik niet te veel verklappen. Kijk zelf maar.

 

The Queen’s Gambit deed me automatisch terugdenken aan mijn eigen schaakperiode als tiener. Elke donderdagavond schaakte ik tegen een jonge of oudere tegenstander in een kerkzaal die stijf stond van de sigarettenrook. Ik heb in die tijd trouwens nog mijn pionnen-, toren- en koningsdiploma gehaald, maar dit terzijde. Het schaken leerde me geduld, aandacht en logisch denken. Ik bracht vele jaren later mijn oudste zoon de geheimen van het schaakspel bij. Gestimuleerd door de Netflixserie speelden we beiden afgelopen weekend weer diverse partijen. Heerlijk, vooral ook als je wint…De film blijkt trouwens wereldwijd een ware revival van de schaaksport in gang te zetten.

 

Al mijmerend schoot me ineens de volgende gelijkenis van het schaakspel te binnen. Is het leven zelf niet te vergelijken met een soort schaakwedstrijd? We spelen met zwart tegen aanvallende machten en krachten om ons heen. Corona lijkt ons soms schaakmat te zetten. De strijd tegen het virus gaat onophoudelijk door. Soms sneuvelen er pionnen. Soms wordt er geofferd in de hoop op spelvoordeel (gambiet) in de ontwikkeling van een vaccin. Soms vinden er gekke paardensprongen plaats. Soms lijkt de situatie op een patstelling. We bekijken de spannende situatie vanuit onze ivoren torens in quarantaine. De lopers staan voor ontwikkelaars van een vaccin. En de Queen en King? Zijn zij niet de bruid en bruidegom, die we in het Bijbelse Hooglied tegenkomen? De Dame, die staat ten diepste voor onszelf, kerk en wereld. En de koning is symbool voor Jezus Christus. Met Kerst zullen we weer horen over de geboorte van het Koningskind, bevrijder en brenger van ultiem licht en vrede.

Laten we deze Adventstijd hopen en bidden dat we als geliefden van deze koning de tegenpartij met zijn ziektepandemie schaakmat zullen zetten. Hoe eerder hoe beter.

 

woensdag 4 november 2020

 

ZIEK

 

Toen de coronacijfers weer stegen in oktober werd ik zelf ziek. Nee, geen corona gelukkig. Een andere kwaal trof me. Ik stond tijdens mijn vakantie op met hevige pijn in mijn onderrug. Aanvankelijk dacht ik terug aan een soortgelijke ervaring 20 jaar geleden. Dat was spit. Ik had toen boven mijn macht in de tuin gewerkt. Na vier dagen was Hans Tissink weer de oude. In mijn onschuld dacht ik dat dat nu wel weer zo zou uitpakken.

Na mijn vakantie informeerde ik mijn collega’s en het kerkelijk bureau. Voor het eerst in mijn leven melde ik mij officieel ziek. Tot gauw, schreef ik laconiek in de mails van verhindering.

Maar inmiddels zijn we bijna 3 weken verder. De rugpijn is nog steeds niet weg. De huisarts gaf dezelfde diagnose als toen: spit. Het kan wel weken duren.

En zo brak er een nieuwe tijd voor mij aan. Pijnstillers, fysio, oefeningen, mee- en tegenvallers. Wat een gekke wereld ineens. De rugpijn levert me huisarrest op. Quarantaine nog voordat corona de kans krijgt.

En als je horizontaal ligt, ga je de wereld van een verticale kant bekijken. Ik ben me gaan verwonderen over het fenomeen gezondheid. Bijna zestig jaar lang heb ik geluk gehad. Ik kon mijn werk altijd vitaal en met vreugde uitoefenen. Ik bezocht zieken. Ik leefde mee met mensen met lichamelijke en geestelijke pijn en verdriet. Nu sta (of liever lig) ik aan de andere kant van de streep. Ik ben lijdend voorwerp in plaats van actief en zelfstandig onderwerp.

 

Ik leer veel in deze weken van slapeloosheid en uitputting. Het gewone is niet zomaar gewoon. Het normale is verre van normaal. Het is een wonder, als je gezond bent en je werk mag doen.

Ik leer veel deze dagen…Wees dankbaar voor alles wat je tot nu toe van Hogerhand hebt mogen ontvangen. In gedachten zie ik alle zieke mensen die ooit heb opgezocht als pastor. Nu pas voel ik nog meer wat de ziekte met hen deed.

Wie ziek is, stapt in een andere wereld van afhankelijkheid, hulpeloosheid en onzekerheid.

 

En wat ik ook ontving, was en is een overstelpende hoeveelheid liefde en meeleven. Bloemen, kaartjes, appjes, etc. Het is ontroerend en hartverwarmend.

 

Op deze dankdag voor gewas en arbeid wil ik jou daarom uitnodigen tot gebed.

 

Laten we bidden voor de zieken

laten we bidden voor allen die slachtoffers zijn van corona

laten we bidden om een vaccin dat de ziekte kan bestrijden

en laten we niet vergeten om dankbaar te zijn

voor alles wat er aan licht en liefde in moeilijke tijden

toch naar ons toekomt.

Godzijdank.

 

woensdag 30 september 2020

LAAT DE KLOKKEN LUIDEN…

 

Dinsdagmorgen 29 september luidden klokslag 9.30 uur veel kerkklokken in ons land voor de 500 vluchtelingenkinderen. Ook die van de Oosterkerk. De 500 kinderen zouden eigenlijk vanuit kamp Moria op het eiland Lesbos royaal moeten worden verwelkomd in Nederland. De klokken luidden 500 seconden lang, bijna 8 ½ minuten. Een luid signaal van protest tegen onrecht en ellende.

Wat mij betreft luiden de kerkklokken langer.

 

Laat de klokken luiden, dagenlang, week in, week uit

Laat de klokken luiden tegen tirannie en onderdrukking

Laat ze luiden tegen armoede

Laat ze luiden tegen machtsmisbruik

 

Laat de klokken luiden voor allen die geen stem hebben

Laat de klokken luiden voor mannen, vrouwen en

kinderen die niemand hebben

Laat ze luiden voor de daklozen,

de drop-outs, de zwervers in onze woonplaats

 

Laat de klokken luiden tegen

de hoge heren die spelen met vuur

en altijd maar weer de ander de schuld geven

Laat ze luiden tegen de Trumps, de Poetins,

de Loekasjenko’s of hoe ze ook mogen heten

 

Laat de klokken luiden

als bemoedigend geluid

voor allen die gek worden van corona

de zieken op IC

de kwetsbaren in quarantaine

zovelen die in stilte lijden

 

Laat ze luiden, vandaag en morgen

Klokkenluiders aller landen verenigt u…

 

O God, hoor onze gebeden

laat ons klokgelui stijgen als wierook omhoog

klokken als kelen die ten hemel schreien

Hoor onze klokken luiden

Het is de hoogste tijd

uw koninkrijke kome

kome wat komt…

Moge het zo zijn.

...................................................................................................

 

woensdag 26 augustus 2020           

Krankjorum

 

Nederlands bekendste historicus Maarten van Rossem wist deze maand de knuppel in het theologisch hoenderhok te gooien. Zijn opmerking ‘Het Oude Testament is krankjorum’ deed predikanten hoog in de boom klimmen op Facebook en in Trouw. Zelf geniet ik doorgaans erg van de hoorcolleges van Maarten over onderwerpen als Amerika, populisme, wereldoorlogen en zoveel meer. Hij heeft de gave van het woord en kan heel ad rem en gevat uit de hoek komen. Zonder hem zou het programma ‘De slimste mens’ lang niet zo leuk en populair zijn.

Maar goed, hoe is het gesteld met zijn kennis van het Oude Testament? Sommige collega’s gingen in de tegenaanval. Zij citeerden schitterende passages uit de Bijbel. Maar of van Rossem daar gevoelig voor is? Ik denk het niet. Volgens mij is hij loyaal aan zijn opa, die ooit als dominee uit ongeloof zijn toga aan de wilgen hing. De beste reactie kwam onlangs van collega Jan Offringa. Laten we maar gewoon toegeven dat er in de Bijbel inderdaad passages staan die krankjorum overkomen. We kunnen toch met ons blote verstand niet bij alle oorlogsverhalen. Als je het zou optellen kom je aan meer dan 600.000 vijanden die in naam van Israëls God zijn gedood. Zo mogen sommige bijbelschrijvers het hebben geloofd, dat hoeven wij als moderne gelovigen toch nog niet te doen.

Alles draait natuurlijk om de vraag: hoe lees je de Bijbel? Letterlijke Bijbelinterpretaties lopen zoals altijd onherroepelijk vast. Ik mag gelukkig ook afstand nemen van een oorlogszuchtige, wrede God die steeds maar weer angst aanjaagt.

Hoe dan? Misschien moeten we in kerken maar aanvaarden dat we een beetje krankjorum zijn. Geloven is toch een beetje gek durven zijn en doen. Geloven is toch steeds weer stuiten op de grenzen van je verstand. Eens schreef Erasmus zijn kostelijke satire Lof der Zotheid. Erasmus laat daarin vrouwe Dwaasheid de draak steken met alles wat er mis was met kerk en wereld: corruptie, leugen, machtsmisbruik, aflaathandel, etc. Aan het eind van zijn satire komt de theologisch aap uit de mouw. Want zei Paulus niet ooit dat het dwaze van God wijzer is dan mensen? (1 Korintiërs 1) Is het niet absurd, een gekruisigde Christus? Liefde sterker dan dood? Ja, God is gek… Hij is gek op ons. Dat is krankjorum. Maar ik geloof wel dat het waar is.

.............................................................................................................................

 

Maandag 8 juni 2020

Laatste afscheid in coronatijd

 

Afgelopen Pinksteren stierf een goede vriendin. Ze was nog maar 56 jaar. Corona zette ons opnieuw op afstand. De laatste maanden konden mijn vrouw en ik vanwege het virus niet meer bij haar op ziekenbezoek. Het contact bleef beperkt tot bellen, appen en mailen. Dat was al moeilijk. En nu moest ook de afscheidsdienst nog eens in besloten kring plaatsvinden. Die vervloekte coronamaatregelen. Geen omhelzing, geen kus, geen schouderklop. We moesten alles thuis online volgen. Het went maar niet. Gebeamde foto’s herinnerden me aan onze jarenlange vriendschap. Ik zag in gedachten alles voorbijkomen: studietijd, bruiloften, geboortes van de kinderen, jubilea, etc.

Het afscheid op tv was ondanks de afstand toch ontroerend en warm. Wat kunnen goede woorden, mooie muziek en passende rituelen toch veel betekenen, zo realiseerde ik me. De voorganger hield een voorbeeldige overdenking. Zij verbond de eerste vijf verzen van Genesis aan het leven van onze vriendin. De aarde was woest en leeg…zo voelde de boodschap van de ongeneeslijke ziekte. Alles werd donker. Alleen de Geest zweefde over het water. Water, beeld van een crisis die elk mens kan overspoelen. En toch, de Geest…zweven kan ook ‘broeden’ betekenen. God begint iets nieuws. Zo verliep het ook tijdens de jarenlange ziekte. Donker en licht wisselden elkaar af. Er was crisis, maar ook geluk. Er waren verdriet en pijn, maar ook licht, liefde en heel veel warmte.

Op de vroege morgen van Pinksteren blies zij haar laatste adem uit. Zij gaf de geest. Het einde? Over en uit? De bevriende dominee haalde in alle verlies en verdriet toch troost uit de Pinkstergedachte. Gods Geest begint iets nieuws. De liefde blijft. Liefde is sterker dan de dood. Daarvan was dit zware afscheid ondanks de afstand een onvergetelijk getuigenis.

Sterven is niet het licht uitdoen, maar de lamp doven, omdat de dagenraad begint.

En een onsterfelijk gedicht over de Liefde deed de rest. Deze poëzie van Erich Fried vatte alles samen:

 

Het is wat het is

 

Het is onzin

zegt het verstand

Het is wat het is

zegt de liefde

Het is ongeluk

zegt de berekening

Het is alleen maar verdriet

zegt de angst

Het is uitzichtloos

zegt het inzicht

Het is wat het is

zegt de liefde

Het is onmogelijk

zegt de ervaring

Het is wat het is

zegt de liefde

 

(Erich Fried / Vertaling: Remco Campert)

 

....................................................................

 

Maandag 27 april 2020

HEB LIEF

 

Waarover moet ik vandaag schrijven? Op Koningsdag nog wel. Alweer corona? Dat viruswoord betekent ook nog eens ‘kroon’. Het werd een gedicht. Elk couplet begint met een letter van het beruchte c-woord. Wie steekt Covid-19 naar de kroon?  Dat kan toch alleen maar de Liefde zijn…

 

Corona infiltreert ons lichaam en geest.

Het virus kwelt mijn ziel het allermeest,

als ik ’s nachts wakker lig in bed

door quarantaine klem gezet.

 

Of als de beelden uit krant en journaal

mijn hart bestormen met flink kabaal,

en ik doodzieke mensen zie op TV,

omringd door slangen en artsen op IC.

 

Radeloos maken mij sterftecijfers en tabellen

die mij triest de laatste rauwe rouw vertellen.

Is er nog licht te zien in dit donkere heelal?

Of is dit zwartste gat het één en al?

 

Ook mijn godsvrucht moet eraan geloven.

Is er nog een uitweg, is er zicht op Boven?

God, waar bent U, waarom laat U dit toe?

Ik ben het wachten en hopen moe.

 

Naar U slinger ik mijn kwellende vragen.

mijn waaroms, mijn zorgen van alle dagen.

Mijn bidden is slechts smeken: Ontferm u, God!

Hebt U voor de wereld geen beter lot?

 

Als ik aan het einde ben van mijn Latijn,

groeit er diep in mij een ander refrein.

Een stem als vlag: Heb lief, houd dapper moed.

Ik houd van jou, alles komt ooit weer goed!

 

.....

MAANDAG 20 APRIL 2020

Anticorona oefeningen

 

Lectori salutem,

 

Lieve lezer, ik wens je alle heil toe. In het Latijn want dat is de taal waarmee artsen ons hun medicijnen voorschrijven. Ik schrijf vandaag een alternatief recept voor jou uit. Ik trakteer je op 5 belangrijke geestelijke oefeningen. Die kunnen je hopelijk helpen tegen het coronavirus. Je snapt dat corona jouw geest aan het kwellen is. Als je niet oppast, word je depressief. Welnu, hier 5 tabletjes in Latijnse spreuken.

 

1          Veni spiritus, kom geest. Jazeker, verwelkom elke dag je adem. Neem vijf minuten de tijd om diep in te ademen. Volg je adem naar je buik en verder naar je onderlichaam. Merk dat je rustig wordt. Je krijgt nieuwe spirit. Deze geest is niet van jou, maar komt van Boven. Nu wordt het tijd voor ‘veni sancte spiritus’, kom heilige geest, adem mij open.

 

2          Amor fati, houd van het lot. Dat is heel lastig. Corona is een noodlot. Hoe kun je daar nou van houden? Al die slachtoffers, alle ontregeling…Maar woede en haat tegen het lot maken je alleen maar bitter en zuur.  Accepteer dat de coronapandemie is zoals het is. Je hebt er geen vat op. Je bent echt de controle kwijt. Probeer het positieve te ontdekken: een nieuwe gevoeligheid, een nieuwe attitude.

 

3          Memento mori, weet dat je sterven moet. Sta stil bij je eigen kwetsbaarheid en sterfelijkheid. Pas als je vriend kunt worden van je eigen dood, kun je anders gaan leven in het hier en nu. Meer vanuit verwondering en dankbaarheid om wat is.

 

4          Carpe diem, pluk de dag. Besef dat elke dag een gave van de goede Schepper is. Pluk de geschenken die God je geeft. Je hart klopt, je ademt, je mag leven. Kijk maar stil en aandachtig naar het zonlicht en de bloeiende natuur. Geniet van schone muziek en vriendschappen (ook op meer dan anderhalve meter afstand).

 

5          Ubi caritas et amor. Vergeet ook niet om ondanks alle onzekerheid te kijken naar daden van barmhartigheid en liefde. In deze coronatijd gebeuren hartverwarmende dingen: zorg en hulp van artsen en verplegers, meeleven via kaartjes, bloemen, telefoontjes. Probeer het zelf maar: houd moed, heb lief. En zing dan het lied verder…Deus ibi est.Want in dat alles werkt God.

Zo hier: 5 belangrijke medicijnen om je geestelijk te wapenen tegen corona. Ik wens je tegenover deze plaaggeest de warme liefde van de heilige Geest toe. Pax et bonum (vrede en alle goeds). Zo en nu ben ik aan het eind van mijn Latijn.

 

.............................................................................................

 

Maandag 23 maart 2020

Woedemail aan Mr. Corona

 

Jij, corona, jij vernietigend monster Covid-19,

jij ziet er niet uit met je duivelse tentakels,

jij zaait alleen maar dood en verderf,

jij ontwricht onze kwetsbare samenleving.

Waarom spring je zo geniepig rond van land tot land

de hele aardbol verziekend met je vieze klauwen?

Waarom kruip je als brandende lucifers in de longen van oud en jong?

Waarom weet je van geen ophouden?

Denk jij nou echt dat je hier de baas bent?

Die kroon op je hoofd staat je van geen kanten.

Wat zeg je?

Moet ik kijken naar jouw positieve dingen:

ontstressing, meer tijd voor rust, ontspanning,

minder vervuiling van milieu en moedertje aarde, ja, ja…

Maak dat je wegkomt, veelkoppig monster.

Wacht maar… ik ga mijn Vader roepen!

 

Een psalm van vandaag, gebed in crisistijd

 

God,

midden in deze tijd vol verwarring en onrust

kom ik nader tot U.

U weet wat wij meemaken

in onze strijd tegen het coronavirus.

U kent onze crisis, onze angst

en onze grote vragen:

Waarom toch? O God, waarom?

….

Mijn ziel wordt stil en week.

Mijn verlangen snakt naar uitkomst en houvast.

Uw Naam is toch “Ik-Ben-Er”,

Uw Wezen is toch er wezen.

Niet om te vernietigen, niet om te straffen,

niet om te doden bent U gekomen,

maar om te dienen, te helpen,

te zorgen en te beminnen.

Bescherm ons met uw antivirusupdate.

Uw liefde kent geen grenzen.

Help ons dit kwaad te dragen.

Troost ons met uw woord en zegen.

Inspireer ons tot liefde voor U en voor elkaar,

in navolging van Christus.

Amen.

 

.....................................................................

 

Maandag 16 maart 2020

KERK IN TIJDEN VAN CORONA

 

Stil is de straat overal

mensen in huizen verdwenen…

even een luide sirene

stil is de straat overal (lied 1003).

 

Het is stil in de straat. Corona houdt onze wereld in de greep. Alles is onwerkelijk: geen kerkdiensten, geen bijeenkomsten, geen scholen, geen… Mensen blijven en werken thuis. Welke verwoesting zal het coronavirus verder zaaien aan slachtoffers, aan doden, aan rouwende nabestaanden?

Deze dagen zwelt lied 1003 uit ons Liedboek regelmatig op in mijn hart en hoofd. En het refrein klinkt al even indringend: ‘Komt er, God, een nieuwe morgen als een teken van uw trouw, worden wij bevrijd van zorgen? God, kom gauw.’

De coronacrisis creëert gelukkig niet alleen maar angst en zorgen. Ik zie godzijdank nieuwe initiatieven en nieuwe ‘morgens’. Gemeenteleden bellen en mailen elkaar uit meeleven en ter bemoediging. Op tv en internet verschijnen hoopvolle beelden: Italianen en Spanjaarden die op hun balkon zingen en applaudisseren voor artsen en verpleegkundigen. Wat kunnen wij doen?

Corona vraagt van mensen en kerken een ingrijpende verandering. Noodgedwongen ‘in quarantaine’ steek ik een kaars aan voor alle slachtoffers en hulpverleners. Ik lees psalmen bij ziekte en nood met nieuwe ogen en oren (13, 22, 31, 88). Ik ga over tot belpastoraat. En deze coronanood leert en dwingt mij om opnieuw en intenser te bidden:

 

God,

het is stil op straat

een kwaad virus waart als een spook

rond over uw wereld

en wij weten niet hoe en

wat en hoelang

Richt onze ogen op U

en op Uw Zoon Jezus Christus

die kwam om mensen te redden

Schenk ons uw goede Geest

om te vertrouwen op een nieuwe morgen

Trouwe God, bevrijd ons van zorgen

en kom gauw! Amen.